หมอเหยา

วิถีการดูแลสุขภาพของชาวผู้ไท

ENGLISH
ພາສາລາວ

   
หมอเหยาแม่เมือง
 
  เครื่องคายเลียบหิ้ง
 
  หมอเหยาและเครื่องคายเลียบหิ้ง
 
            ท่ามกลางการแพทย์กระแสหลักที่ถือเป็นการดูแลสุขภาพของคนไทยในปัจจุบัน ยังมีการดูแลสุขภาพทางเลือกอีกหลายทางที่ชาวผู้ไทใช้ในการดูแลสุขภาพมาตั้งแต่ก่อนการแพทย์แผนตะวันตกจะระบาด ( เผยแพร่) เข้ามาในประเทศไทย หนึ่งในจำนวนนั้นก็คือ การเหยา การเหยาถือเป็นการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ในสมัยก่อนเพราะประกอบไปด้วยบทร้องที่ไพเราะ ดนตรีที่ถ้อยทำนองอ่อนหวานสามารถสะกดใจคนผู้ไทได้ตลอดทุกขณะที่ได้ยิน เช่น พิณ แคน ( music therapy ) บทกลอนที่เสนาะหู คำพูดที่อ่อนหวาน ท่ามกลางญาติพี่น้องจำนวนมากมายมาคอยให้กำลังใจ ( Group therapy ) กลิ่นหอมของดอกจำปาอบอวนตลอดพิธี (Aroma therapy ) นี่คือการดูแลสุขภาพที่เป็นองค์รวมจริงๆ ของคนผู้ไท ที่สามารถดูแลทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และจิตวิญญาณของพวกเขา เพราะนี่คือภูมิปัญญาการเยียวยาที่เกี่ยวกับความเชื่อเกี่ยวกับผี ที่มีมาตั้งแต่สมัยบรรพการ ชาวผู้ไท ตำบลสงเปลือย อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ ก็เป็นอีกกลุ่มหนึ่งที่เชื่อว่าการเจ็บป่วยต่างๆเกิดจากการทำผิดต่อผีทั้งหลาย ที่คอยปกปักรักษาดูแลพวกเขา ไม่ว่าจะเป็น ผีเชื้อ ( ผีบรรพบุรุษ ) ผีบ้านผีเรือน ผีปู่ตา ผีภู ผีฟ้า เป็นต้น  
  เครื่องคายเหยา
 
  เครื่องคายเหยา
     
 
อธิบดีกรมการแพทย์ทางเลือกเยี่ยมทีมวิจัยหมอเหยา   พิธีส่งดอกไม้ในวันขึ้น 15 ค่ำ และแรม 15 ค่ำ
     

            ด้วยการสนับสนุนของ สำนักงานสนับสนุนการ
วิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น ได้ทำให้ทีมวิจัยที่มาจากโรงพยาบาลเขาวงนำโดย คุณปรียาวรรณ การวิทยี หัวหน้าโครงการที่ใช้การแพทย์กระแสหลักเป็นแนวทางในการดูแลสุขภาพของคนผู้ไท และเห็นคุณค่าของภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวผู้ไท ได้ร่วมกับกลุ่มผู้นำชุมชน อสม. และหมอเหยาใน ตำบลสงเปลือย ทำวิจัยเพื่อ หาแนวทางให้ชุมชนเห็นคุณค่าของภูมิปัญญาการรักษาด้วยการเหยาและร่วมกันหาแนวทางในการอนุรักษ์ให้อยู่คู่กับชนเผ่าผู้ไท ตลอดไป

            การเหยา มีหลายประเภท เช่น การเหยาเพื่อส่งเสริมสุขภาพ ได้แก่ การเหยาหญิงตั้งครรภ์ การเหยารักษา ได้แก่ เหยาควงสาวควงบ่าว ( หนุ่ม หรือ สาวที่ยังไม่แต่งงานเกิดเจ็บป่วยเชื่อว่าขวัญอยากมีคู่ ) เหยาเด็กร้องไห้ เหยาตัดมะฮมมะแฮง ( เพราะเชื่อว่าเด็กที่เจ็บป่วยเกิดจากแม่ตั้งแต่ชาติปางก่อนตามมา) อาการอื่นๆที่เหยา ได้แก่ ปัสสาวะไม่ออก ไข้ เจ็บป่วยเรื้อรังรักษาที่ไหนไม่หายสักที อาการแปลกๆ เป็นต้น

 

 
  เครื่องคายเลียบหิ้ง
 
  เครื่องคายเลียบหิ้ง
            จากการเก็บข้อมูลของทีมวิจัยพบว่า ชาวตำบลสงเปลือยส่วนใหญ่ เชื่อในเรื่องการเหยาว่าสามารถรักษาอาการเจ็บป่วยต่างๆได้พวกเขาดีใจและภูมิใจมากที่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขเห็นคุณค่าภูมิปัญญาของเขา แถมมาชวนคิด ชวนคุย ร่วมหาแนวทางสืบสานความมีคุณค่านี้ โครงการของเราพึ่งดำเนินมาได้ครึ่งทาง หลังการวิเคระห์ข้อมูลแล้วได้มีแผนที่จะดำเนินการต่อคือ ได้ร่วมงานกับ อบต. จัดค่ายเยาวชนรักษ์ถิ่นผู้ไท และกิจกรรมส่งเสริมการจัดกิจกรรมของหมอเหยา เช่นการลงผามเลี้ยงผี ซึ่งจะจัดในเดือนมีนาคมนี้ ส่วนผลการวิจัยทั้งหมดจะได้นำเสนอเมื่อสิ้นสุดโครงการในคราวต่อไป

 

 
  เครื่องคายเลียบหิ้ง
 
 
เครื่องคายเหยา   เครื่องดนตรีประกอบการเหยา
 
เสวนากลุ่มย่อยหมอเหยา   วิเคราะห์ข้อมูล


ทีมวิจัยหมอเหยา

12 กุมภาพันธ์ 2551

ท่านผู้ใดมีความสนใจและข้อแลกเปลี่ยนประการใดสามารถติดต่อได้ที่

ธัญญลักษณ์ ไชยสุข มูลเลอรุพ: tanyalux69@yahoo.com
 

กลับไปหน้าแรก

www.thai-isan-lao.com